Arweiniad i Cymru Cymraeg. A guide to Welsh Wales.

Sir Gaernarfon

Golygfa o rhai o mynyddoedd Eryri. A view of some of Eryri's mountains.

Sir Gaernarfon, yn llechu yng ngogledd-orllewin Cymru, yw calon yr iaith Cymraeg. Ceir mwy o grynodiad o siaradwyr Cymraeg yma nag yn unrhyw le arall yn y byd – mae’n wirioneddol yn wlad o fewn gwlad (o fewn gwlad?).

Mae ymwelwyr yn aml yn synnu mai dim ond hanner can milltir o Loegr, mae iaith ‘estron’ yn cael ei siarad a’i ddefnyddio’n eang ar gyfer bywyd bob dydd, yn yr ysgol, yn y gwaith, ac yn y siopau. Bob dim. Mae llawer o’r trefi a’r pentrefi o amgylch yma yn bodoli’n bennaf yn Gymraeg. Mae rhai pobl hyd yn oed yn cael rhyw yng Nghymraeg.

Mae Sir Gaernarfon yn arwain y symudiad tuag at mwy o ddefnydd o Gymraeg ar gyfer twristiaeth a busnesau eraill. Mae mwy a mwy o fusnesau bwyd a diod Cymraeg yma, gyda staff sy’n siarad Cymraeg, ac arwyddion, gwefannau a deunydd pacio Cymraeg ym mhobman – mae wir yn wych i’w weld.

Mae’r ardal hon yn cynnwys y mynyddoedd uchaf yn Nghymru, ac arfordir wirioneddol anhygoel. Mae llawer o’r trefi a’r pentrefi’n werth eu hymweld â nhw, ac mae amrywiaeth wych o atyniadau twristiaeth. Mae’n werth treulio amser yn y sir, boed yn benwythnos cyflym neu wythnos neu ddwy yn symud yn araf o gwmpas a chymryd bob dim i mewn.

Sir Gaernarfon (Caernarfon county), tucked away in the far northwest of Cymru, is the heartland of the Cymraeg language. There’s a higher concentration of Cymraeg speakers here than anywhere else in the world – this truly is a country within a country (within a country?).

Visitors are often surprised that just fifty miles west of England, on the same little island, there’s a ‘foreign’ language that is spoken and used widely for everyday communication, at school, at work, in shops. Everything. Many of the towns and villages around here exist mainly in Cymraeg. Some people even have sex in Cymraeg.

Sir Gaernarfon is at the vanguard of a movement embracing the use of Cymraeg for tourism and other businesses. Food and drink businesses are really making a go of it here, with Cymraeg-speaking owners, Cymraeg-speaking staff, and Cymraeg signs, websites and packaging everywhere you look – it’s wonderful to see.

The area includes the highest mountains in Cymru, and a truly spectacular coastline. Many of the towns and villages are worth visiting, and there’s a great range of tourist attractions. Sir Gaernarfon is well worth your time, be it a quick weekend or a week or two slowly moving around and taking it all in.

Map o Sir Gaernarfon, wedi ei cymryd o 'Atlas Y Cymry' 1970au
(c) Map Y Cymry, rywbryd yn y 70au?