Llŷn

Pentir anhygoel o hardd, dau wynebog.

Rhaid meddwl am Llŷn fel ynys. I’r gorllewin o fynyddoedd Eryri – yng nghanol nunlle, i dweud y gwir – mae’r ffyrdd yn mynd yn culach, a mae’n cymryd amser teithio yma, yn enwedig os yn mynd yr holl ffordd i Ben Llŷn.

Mae arwahanrwydd Llŷn wedi helpu i cadw’r iaith Gymraeg yn iach – roedd 75% yn siarad Cymraeg nôl yn 2011. Yma ceir defnydd hyderus o’r iaith ar gyfer bob dim, gyda nifer o fusnesau twristiaeth yn defnyddio’r iaith mewn ffordd naturiol.

Ond fedrwn ni ddim anghofio am ochr arall Llŷn. Yn yr haf yn enwedig gall rhai llefydd teimlo’n orlif a twrsitiaid o Loegr, pobol sy’dd ddim rili’n rhoi lot o shit’n poeni dim am yr iaith Gymraeg, er ei fod yn mwy gweladwy ac amlwg yma na mewn unman arall yng Nghymru.

Mae’r twristiaid wedi bod yn ymweld ers dros canrif, o ddinasoedd brysur Gogledd Lloegr, yn cael eu swyno gan cefn gwlad a traethau godidog y rhan hon o’n gwlad bach arbennig ni.

Weithiau mae’n gormod. Mae Abersoch wedi ei drawsnewid i ‘Cheshire by Sea’ , ac mae’r poblogaeth lleol wedi eu hen brisio allan o’r farchnad tai. Yn ddiweddar mae gofid fod yr un peth yn digwydd i Morfa Nefyn, gyda 80% o’r pobol leol wedi eu prisio allan o’r farchnad.

Ond am bob Abersock mae’n bosib darganfod llecyn bach distaw fel Clynnog nad ydi’r torfeydd heb eu sbwylio eto.

An astonishingly beautiful, two faced peninsula.

Llŷn should be thought of as an island. To the west of the mountains of Eryri – well off the beaten track – the roads get narrower and it takes time to get here, particularly if you’re going all the way to Pen Llŷn.

Llŷn’s apartness has helped to keep the Cymraeg language relatively healthy – 75% spoke Cymraeg back in 2011. Here you’ll find confident use of the language for all sorts of things, with a number of tourist businesses using the language in an impressively natural way.

But we can’t ignore the other side of Llŷn. Particularly in summer, parts of this peninsula can feel overwhelmed with tourists who don’t give much of a shit about the language, even if it’s more visible and obvious here than anywhere else in the country.

Tourists have been visiting for over a century, from the busy cities of Northern England, under the magical spell of the countryside and beautiful beaches of this corner of our special little country.

Sometimes it’s too much. Abersoch has become ‘Cheshire by Sea, the local population long since priced out of the housing market, resulting a few years ago in the closure of the local primary school. Lately there have been fears that the same thing is now happening in Morfa Nerfyn, where 80% of locals can no longer afford to buy a house.

But for every Abersock it’s still possible to find a quiet little village like Clynnog that the hordes haven’t yet spoiled.

Uchafbwyntiau / Highlights